വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രംVadakkunnathan Temple

തൃശ്ശൂർ നഗരത്തിന്റെ ഒത്ത നടുവിൽ, ഒരു ചെറിയ കുന്നിൻപുറത്താണ് വടക്കുന്നാഥ ക്ഷേത്രം; നഗരം വളർന്നതുതന്നെ ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിയാണ്. ക്ഷേത്രമതിലിനെ വലംവെക്കുന്ന പാതയാണ് ‘റൗണ്ട്’. മതിലിനോട് ചേർന്നുള്ള തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്താണ് എല്ലാ വർഷവും പ്രസിദ്ധമായ തൃശ്ശൂർ പൂരം നടക്കുന്നത്.

വടക്കുന്നാഥനായ ശിവനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ശിവലിംഗം ഭക്തർക്ക് നേരിട്ട് കാണാനാവില്ല; നൂറ്റാണ്ടുകളായി നിത്യവും നടക്കുന്ന നെയ്യഭിഷേകത്തിലൂടെ രൂപപ്പെട്ട ഉയരമുള്ള നെയ്മലയ്ക്കടിയിലാണ് അത്. ഉയർന്ന കൽമതിലിനകത്ത് പാർവ്വതി, ശങ്കരനാരായണൻ, ശ്രീരാമൻ, ഗണപതി എന്നിവരുടെ ശ്രീകോവിലുകളും കൂത്തും കൂടിയാട്ടവും അരങ്ങേറുന്ന കൂത്തമ്പലവുമുണ്ട്. ഇവിടത്തെ ചുവർചിത്രങ്ങളും ദാരുശില്പങ്ങളും ഈ ക്ഷേത്രത്തെ പഴയ കേരളീയ ക്ഷേത്രവാസ്തുവിദ്യയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച മാതൃകകളിലൊന്നാക്കുന്നു.

Vadakkunnathan Temple stands on a gentle rise in the very centre of Thrissur, and the city has grown up in a ring around it. The road that circles its walls is known simply as the Round, and the open ground beside the walls, Thekkinkadu Maidan, is where the famous Thrissur Pooram is held every year.

Shiva is worshipped here as Vadakkunnathan, the Lord of the North. Devotees cannot see the linga itself: it lies beneath a tall mound of ghee, built up over centuries of daily abhishekam. Inside the high stone walls are shrines of Parvati, Sankaranarayana, Sree Rama and Ganapathi, a koothambalam where Koothu and Koodiyattam are staged, and murals and wood carvings that make this one of the finest surviving examples of old Kerala temple architecture.

കടലിൽനിന്ന് കേരളം വീണ്ടെടുത്ത ശേഷം, ഈ പുതിയ നാടിനെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ പരശുരാമൻ കൈലാസത്തിലെത്തി ഗുരുവായ ശിവനോട് അപേക്ഷിച്ചുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. പാർവ്വതിയും ഗണപതിയും സുബ്രഹ്മണ്യനും ഭൂതഗണങ്ങളുമൊത്ത് പുറപ്പെട്ട ശിവൻ ഇന്നത്തെ തൃശ്ശൂരിൽ വിശ്രമിച്ചു. പിന്നീട് ആ ദിവ്യസംഘം അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, ഒരു വലിയ ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങുന്ന ശിവലിംഗം പരശുരാമൻ കണ്ടു. ആ ആദ്യസ്ഥാനമായ ‘ശ്രീമൂലസ്ഥാനം’ ഇന്നും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

പിൽക്കാലത്ത് കൊച്ചിയിലെ ഒരു രാജാവ് ലിംഗത്തെ ഉചിതമായ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മാറ്റാൻ തീരുമാനിച്ചുവെന്ന് കഥ തുടരുന്നു. അതിനായി ആൽമരം മുറിക്കേണ്ടിയിരുന്നു; കൊമ്പ് വീണ് ലിംഗത്തിന് കേടുപറ്റുമോ എന്നായിരുന്നു എല്ലാവരുടെയും ഭയം. അന്നത്തെ യോഗാതിരിപ്പാട് ലിംഗത്തിന് മുകളിൽ കിടന്ന് അതിനെ മറച്ചു; ഒരു ചീള് പോലും അരികിൽ വീണില്ലെന്നാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. ശ്രീശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതാപിതാക്കൾ സന്താനലബ്ധിക്കായി ഇവിടെ പ്രാർത്ഥിച്ചുവെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു; ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് ശങ്കരാചാര്യരുടെ സന്നിധിയുമുണ്ട്.

ക്ഷേത്രം ആദ്യമായി പണിതത് എന്നാണെന്ന് കൃത്യമായി ആർക്കും അറിയില്ല. ഒൻപത് ഏക്കറോളം വരുന്ന മതിൽക്കെട്ടും നാല് ഗോപുരങ്ങളും കൂത്തമ്പലവും മഹാഭാരത കഥകൾ പറയുന്ന ചുവർചിത്രങ്ങളുമെല്ലാം കേരളീയ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണകലയുടെ അമൂല്യ സമ്പത്താണ്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം, തൃശ്ശൂരിനെ തലസ്ഥാനമാക്കിയ കൊച്ചി രാജാവ് ശക്തൻ തമ്പുരാനാണ് സമീപക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ദേവതകളെ വടക്കുന്നാഥന്റെ ചുറ്റുമുള്ള മൈതാനത്ത് ഒന്നിച്ചുചേർത്ത് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തിന് രൂപം നൽകിയത്. ക്ഷേത്രം സംരക്ഷിത ദേശീയ സ്മാരകമാണ്. പരമ്പരാഗത രീതികളും സാമഗ്രികളും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ സംരക്ഷണപ്രവർത്തനത്തിന് 2015-ൽ സാംസ്കാരിക പൈതൃക സംരക്ഷണത്തിനുള്ള യുനെസ്കോ ഏഷ്യ-പസഫിക് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം.

The story goes that after Parasurama raised the land of Kerala from the sea, he went to Kailasa and asked his teacher Shiva to come and bless the new land. Shiva set out with Parvati, Ganapathi, Subrahmanya and his attendants, and rested at the place that is now Thrissur. When the divine company vanished, Parasurama found a radiant linga at the foot of a huge banyan tree. That first spot, the Sreemoolasthanam, is still honoured today.

Later, the legend continues, a ruler of Kochi decided to move the linga into a proper temple. The banyan had to be cut, and everyone feared that a falling branch would damage the linga. The Yogatirippadu of the time lay over it to shield it, and devotees say not a single splinter fell near it. It is also believed that the parents of Adi Shankaracharya prayed here for a child, and there is a shrine to Shankaracharya inside the temple.

Nobody knows for certain when the temple was first built. What stands today – the nine-acre walled compound, the four gopurams, the koothambalam and the murals from the Mahabharata – is a treasured example of Kerala temple building. In the late eighteenth century Sakthan Thampuran, the ruler of Kochi who made Thrissur his capital, brought the deities of the neighbouring temples together for the Thrissur Pooram on the grounds around Vadakkunnathan. The temple is a protected national monument; its conservation, carried out with traditional methods and materials, received a UNESCO Asia-Pacific award for cultural heritage conservation in 2015. It is administered by the Cochin Devaswom Board.